Lees voor

uit de collectie

Lezende soldaat met boeken in de bagage

Bekijk dit object

De collectie

De bibliotheekcollectie bevat naast gedrukte boeken vanaf 1801 tot heden een verzameling oude drukken (1500-1800), handschriften, voorschriften, naam- en ranglijsten, periodieken, Audiovisuele middelen, bladmuziek, cartografie en documentatie. De nieuwe aanwinsten van de bibliotheek vindt u terug op de aanwinstenlijsten.

bezoek studiezaal

Boeken

De bibliotheek wordt met name gevormd door de bibliotheek van het voormalige Legermuseum, opgebouwd in de periode 1913-2014 en bestaande uit werken vanaf de 16e eeuw, de historische bibliotheek van het voormalige Ministerie van Oorlog, begin 19e eeuw ontstaan, maar teruggaand tot de 16e eeuw, de historische bibliotheek van de voormalige Hogere Krijgsschool, opgericht in 1868, en een grote historische collectie militair literatuur van het Koninklijk Huis. Beide laatste collecties bevatten eveneens werken vanaf de 16e eeuw. Op het gebied van de Koninklijke Luchtmacht en luchtvaart in het algemeen wordt de basis gevormd door de bibliotheek van het voormalige Militaire Luchtvaart Museum.

Oude drukken

In totaal bezit het museum zo’n 4000 boeken uit de periode 1511-1800, zogeheten oude drukken. Het merendeel van deze werken is afkomstig van het Ministerie van Oorlog en de Hogere Krijgsschool. De oude drukken van het museum zijn te vinden via www.nederlandsmilitairerfgoed.nl Hier zijn tevens vele illustraties uit deze veelal rijk geïllustreerde werken te zien en te bestellen, alsmede enkele integraal gedigitaliseerde werken. Een van de vele topstukken is een 17-eeuws schermboek in groot folioformaat, dat is te zien in de schatkamer van het museum. In de vaste expositie zijn in het arsenaal ook verschillende andere oude drukken te zien, waaronder het oudste boek in het cultureel erfgoed van Defensie, dat dateert uit 1511. En een boek over paardenziekten uit 1531 dat ooit deel uitmaakte van de bibliotheek van de Rij- en Hoefsmidschool.

Handschriften

Behalve gedrukte werken bezit de bibliotheek ook een grote collectie handschriften, dus geschreven boeken, niet te verwarren met handschriften in de vorm van bijvoorbeeld brieven, waarvan het museum er ook vele bezit in een andere deelcollectie. De collectie handschriften gaat terug tot de 16e eeuw, met als een van de topstukken een werk van Simon Stevin (1548-1620), de befaamde wis- en natuurkundige en militair adviseur van prins Maurits. Veel handschriften uit met name de 17e en 18e eeuw zijn prachtig geïllustreerd. Bijvoorbeeld een 17e-eeuws werk over pyrotechniek (vuurwerk) geschreven door een artillerist van de VOC.

handschriften

Audiovisuele werken

Met de verwerving van de zeer uitgebreide collectie militaire muziek van mr. R.A. Schimmel beschikt het museum over een van de grootste collecties op dit gebied in Nederland. De collectie-Schimmel bestaat voornamelijk uit naoorlogse langspeelplaten, maar ook uit cd's en cassettes en een kleine verzameling vooroorlogse platen. In de museumcollectie was al een aanzienlijke verzameling verschillende geluidsdragers met militaire muziek aanwezig. Het museum bezit voorts een grote verzameling van ruim 700 films vanaf het begin van de 20e eeuw en een kleinere collectie geluidsopnamen. Wat betreft dit laatste, binnen zijn doelstelling om zoveel mogelijk biografisch en in de vorm van persoonsgebonden ensembles te verzamelen, legt het museum de laatste jaren actief verzameling interviews aan met veteranen en (oud-)militairen. 

Bladmuziek

In aansluiting op de collectie militaire muziek op langspeelplaten e.d. is in de bibliotheek ook een niet onbelangrijke collectie bladmuziek aanwezig, waaronder handgeschreven exemplaren. Een bekend stuk is Turf in je ransel. Dit betreft zo’n 700 exemplaren. De uitgegeven exemplaren hebben niet zelden een prachtig geïllustreerd omslag.

Voorschriften

De krijgsmacht kenmerkt zich door discipline en hiërarchie. Een aparte categorie binnen de boekencollectie wordt dan ook gevormd door een zeer uitgebreide collectie militaire voorschriften, reglementen, instructies, enz. van tienduizenden exemplaren. Een bekend voorbeeld is natuurlijk het ‘Handboek Soldaat’. Op het gebied van ‘voorschriften’ bezit het museum een zeer complete collectie teruggaand tot de 16e eeuw. Veel van deze werken zijn gerelateerd aan objecten, zoals over het gebruik, de toepassing en de werking van materieel enz.

 

Periodieken

Naast boeken bevat de bibliotheek ook zo’n 1500 lopende en afgesloten periodieken, teruggaand tot de 18e eeuw. Het oudste nog lopende Nederlandse tijdschrift is bovendien militair, te weten de Militaire Spectator. Dit is een van de vele tijdschriften die volledig aanwezig zijn. De militaire spectator is overigens integraal raadpleegbaar via:http://www.kvbk-cultureelerfgoed.nl/kvbk.html  

Cartografie

Een mede door de afmetingen van de objecten grote collectie, is die van de kaarten. Het museum bezit er maar liefst een kleine 5000 vanaf de 17e eeuw. Een van de topstukken is de befaamde kaart van het Beleg van Den Bosch in 1629 (Expugnatio Sylvae-Ducis), de grootste belegeringskaart uit de Tachtigjarige Oorlog uit 1631 van 1.24 x 1.40 meter, waarvan maar enkele exemplaren bewaard zijn gebleven. In de collectie is ook een grote collectie atlassen aanwezig vanaf de 17e-eeuw, waaronder van Blaeu.

Naam- en ranglijsten

In de collectie is de enige complete naam- en ranglijst van de Koninklijke Landmacht en haar voorlopers vanaf 1725 in Nederland aanwezig. De naam- en ranglijsten uit de periode 1725-1810 zijn online raadpleegbaar via www.nederlandsmilitairerfgoed.nl [klik hier om te zoek in de naam- en ranglijsten tot 1810 http://www.nederlandsmilitairerfgoed.nl/nl/projecten/officiersnamen ] Ook bezit het museum grote reeksen naam- en ranglijsten van andere landen uit de 19e eeuw en de eerste helft van de 20e eeuw, die deel uitmaken van de bibliotheek van het Ministerie van Oorlog.

 

Documentatie

Voorts beschikt de bibliotheek over veel belangrijke documentatie op het gebied van uniformen, wapens en uitrusting, enz., veelal aangelegd door verzamelaars en onderzoekers. Te denken valt aan de documentatie met betrekking tot de wapenverzameling van H.L. Visser, de uniformkundige studiecollectie van dr. F.G. de Wilde (1903-1999), de verzameling schetsboeken en tekeningen van de kunstenaar en uniformkundige J. Hoynck van Papendrecht (1858-1933), de uniformtekeningen van M.H. van Tilburg (1877-1957), de documentatie op het gebied van uniformen, ceremonieel en traditie van F.J.H.Th. Smits (1915-2006), enz.