"Wij hebben echt mogen helpen mensen hun vrijheid terug te geven"
De Veteraan Vertelt – Ton van Loon
In 1999 arriveerden er Nederlandse eenheden in Kosovo als onderdeel van een internationale vredesmissie (KFOR). Zij werkten aan veiligheid, stabiliteit en de bescherming van burgers. Ton van Loon (69) was destijds commandant van 11 Afdeling Rijdende Artillerie (de ‘Gele Rijders’). Hij is één van de gezichten die te zien is in de tijdelijke tentoonstelling Faces of Freedom in het Nationaal Militair Museum. Hij vertrok, samen met zijn mannen en vrouwen, in 1999 naar Kosovo om de mensen daar te helpen hun vrijheid en leven terug te krijgen.
“Eén van de beelden die mij altijd zal bijblijven is het binnenkomen in de stad Prizren, waar de bevolking de bevrijding vierde. Wat wij in Nederland bij onze bevrijding herdenken, wanneer we de Canadezen, Amerikanen, Engelsen en Polen bedanken – dat mochten wij doen in Kosovo. Wij hebben echt mogen helpen mensen hun vrijheid terug te geven. Dat is de ene kant die mij altijd zal bijblijven. De andere kant is de brutaliteit, het lompe geweld dat we hebben gezien. Mijn mannen en vrouwen hebben ongeveer tweeduizend lijken in de meest afschuwelijke toestanden moeten bergen.”
Gewelddadige conflicten
In 1998 vonden er gewelddadige conflicten plaats op de Balkan. Kosovaren van Albanese afkomst kwamen in opstand tegen de Servische onderdrukking. Deze Kosovaren komen uit het gebied dat wij tegenwoordig kennen als Kosovo. Voorheen was dit land een provincie van Servië-Montenegro (het toenmalige Joegoslavië). Ongeveer 90% van de bevolking in Kosovo heeft een Albanese afkomst. De Serven sloegen hard terug tegen de Kosovaren met Albanese afkomst die in opstand kwamen. Het hevige geweld mondde uit in een etnische zuivering van de Kosovaren door de Serviërs. Vanwege deze mensenrechtenschendingen en de toenemende dreiging voor de stabiliteit van de regio greep NAVO militair in.
“We moeten ophouden met de mentaliteit van ‘wij tegen zij’, van ‘het is de schuld van iemand anders’ en ‘iemand anders moet maar weg’. Wij hebben gezien wat er gebeurt als een regering, zoals die van Milošević, dat in het extreme doet. We moeten echt weer op een normale manier met elkaar omgaan. Dat leert Kosovo ons ook. Mensen zijn mensen en mensen hebben er allemaal recht op om fatsoenlijk behandeld te worden. Daarvoor zijn militairen nodig die durven zeggen: nu is het genoeg geweest.”
Kosovo onafhankelijk
In 2008 verklaarde Kosovo zich onafhankelijk. Zo’n honderd landen, waaronder ook Nederland, erkent deze onafhankelijkheid. Echter, Servië beschouwt het land nog steeds als een Servische provincie. De KFOR-missie loopt ook nu nog. Met ongeveer 4.500 troepen, geleverd door 33 bondgenoten en partnerlanden, blijft de missie bijdragen aan het handhaven van een veilige en stabiele omgeving en het waarborgen van de bewegingsvrijheid voor alle mensen en gemeenschappen in Kosovo.
Nu te zien
Faces of Freedom
Ook oog in oog staan met onze Kosovo-veteranen? Bekijk nu de tentoonstelling Faces of Freedom. Aan de hand van indringende portretten en ondersteunende reportagebeelden neemt deze tentoonstelling je mee op een persoonlijke reis door de herinneringen van deze trotse mannen en vrouwen. In verschillende ondersteunende audiofragmenten vertellen veteranen openhartig over moed, kameraadschap en verlies.
De tentoonstelling is tot en met zondag 18 januari 2026 te zien.
Bezoek de tentoonstelling
