Fototentoonstelling
LEVEN IN OORLOG; UNIEKE FOTO’S UIT OEKRAÏNE
Fotojournalist Eddy van Wessel legt sinds 2022 het dagelijks leven vast in een door oorlog verwoest Oekraïne – zoals in de stad Bachmoet, waarvoor hij eerder de Zilveren Camera won. Op dinsdag 9 december werd bekend dat zijn werk opnieuw grote waardering heeft ontvangen: zijn boek Ukraine is door de Volkskrant opgenomen in de lijst Beste Nederlandse fotoboeken van 2025.
In Ukraine documenteert Van Wessel met (analoge) fotografie een indringend verslag van de bijna vier jaar durende oorlog. Centraal in zijn werk staan de mensen die de directe gevolgen van het conflict ondervinden: soldaten aan het front, burgers die zich schuilhouden en families die op de vlucht slaan. Zijn beelden tonen niet alleen de fysieke verwoesting, maar ook de psychologische en emotionele tol van langdurig geweld.
Door de lens van Nederlandse fotograaf Eddy van Wessel stap je binnen in het ontwortelde dagelijks leven van Oekraïners. Zijn foto’s tonen de bizarre realiteit van oorlog in contrasterend zwart-wit. Iemand die een kop soep verwarmt op de motor van haar auto; tot kunst verwrongen, kapotgeschoten gebouwen; en spelende tieners die in een oorlogszomer van een met mijnen bepakte brug duiken.
Uit elk beeld van War Stories: Ukraine up close blijkt de kracht van fotografie als verhalend medium, in een indringende combinatie van voelbaar lijden, visuele schoonheid en menselijke veerkracht.
Iedere foto slaat een nagel in je ziel en bij het zien van het volgende beeld gaat deze steeds een stukje dieper. Van Wessel brengt de slachtoffers van de oorlog met veel respect en discretie in beeld. Iedere foto is goed, urgent, compleet en vertelt een nieuw verhaal. Deze fotograaf verstaat zijn vak Jury van de Zilveren Camera
Sinds oktober 2024 zijn Van Wessels foto’s te zien in de tentoonstelling War Stories in het Nationaal Militair Museum (NMM) in Soesterberg. Na de opening van deze tentoonstelling is de fotograaf meerdere keren teruggekeerd naar Oekraïne.
Het NMM heeft de tentoonstelling met nieuw fotografisch en videomateriaal van de meest meest recente reis van Eddy aangevuld.
Tijdens deze meest recente reis legde Van Wessel voor het eerst zelf vast met videobeelden hoe hij werkt als fotojournalist in oorlogsgebied. De camera draaide mee tijdens gevaarlijke én ontroerende momenten. Extra bijzonder is dat hij naast zijn vertrouwde analoge camera ook een grootformaat houten camera met glasplaten meenam – een toestel uit de Eerste Wereldoorlog (1914–1918), gemaakt in Charkov, Oekraïne.
Door oorlog gescheiden: intieme videoportretten
Naast meer dan zestig, zorgvuldig gekozen foto’s en bijbehorende collectiestukken, heeft War Stories. Ukraine up close vier kleine filmzalen. De Oekraïense filmmaker Lesya Kharchenko en de Nederlandse filmmaker Thomas Roebers maakten elk twee films voor deze tentoonstelling.
Mannen vechten, vrouwen en kinderen vluchten. Vrienden worden uit elkaar gehaald, gevangen gezet door het Russische leger. De oorlog dwingt gewone burgers om gescheiden te leven. In de vier intieme videoportretten van Kharchenko en Roebers vertellen enkele Oekraïners openhartig hoe zij dat hebben ervaren.
Telkens staat één militair centraal – een ‘hero’ of held, zoals de Oekraïners zelf zeggen, of iemand die gevangen is genomen door de Russen en het heeft overleefd. Bijzonder is dat de portretten zijn gemonteerd met materiaal dat de ene filmmaker voor de ander heeft gefilmd, en vice versa.
Met dank aan Maryna Bohdanova, Oleksandr Tulinov en Valentyn Bohdanov, wiens muziek we in de films mochten gebruiken.
Vorm, licht en emotie – beluister het verhaal achter elke foto
Elke foto vertelt het verhaal van gewone mensen die (over)leven in een oorlog aan de grens van Europa, en van een landschap getekend door strijd. Maar elke foto is ook een momentopname. Voor en na die vereeuwiging, buiten de kaders van de lens, zit nog een verhaal. Luister tijdens de tentoonstelling naar Eddy van Wessel via de audiotour: Wat ging er aan een foto vooraf? Wat gebeurde er daarna? En waarom koos hij voor zwart-wit of voor een specifieke compositie?
De audiotour van War Stories. Ukraine Up Close kun je eenvoudig luisteren op je eigen telefoon en is beschikbaar via QR-codes. Tip: neem je eigen headphone of oortjes mee voor een nog persoonlijkere ervaring.
Documentaire War Stories Oekraïne
In zijn korte documentaire War Stories Oekraïne vertelt Van Wessel hoe de foto’s die hij met deze antieke camera maakte laten zien dat er in meer dan honderd jaar weinig is veranderd: mensen blijven oorlog voeren. De documentaire en enkele van deze glasplaten zijn te zien in de tentoonstelling.
Komend jaar worden verschillende beelden in War Stories regelmatig vernieuwd dankzij de toevoeging van een digitale fotopresentatie. Daarin zijn telkens Van Wessels meest recente beelden te zien, waaronder ook de foto’s die hij maakt tijdens zijn toekomstige reizen naar Oekraïne. De beelden worden ondersteund met een geprojecteerde kaart. Daarop kan de bezoeker zien waar de foto genomen is.
Oorlog door de lens van Zilveren Camera-winnaar Eddy van Wessel
Eddy van Wessel (1965) is een Nederlandse, zelfstandige fotograaf met veel ervaring in ramp- en conflictgebieden, zoals Tsjetsjenië, Syrië, Irak en Oekraïne. Zijn foto’s werden internationaal gepubliceerd in magazines en kranten.
Hij won tijdens zijn carrière vier keer de Zilveren Camera, dé prijs voor Nederlandse fotojournalistiek. Een unicum. In 2022 won Van Wessel de Zilveren Camera met zijn kenmerkende zwart-wit-foto’s van de oorlog in de Oekraïense stad Bachmoet. Een selectie van foto’s uit Bachmoet wordt getoond in War Stories. Ukraine up close.
Eddy van Wessel is naast fotograaf vader van een tweeling. Zijn reportage rond de uitvaart van de 14-jarige tweeling Yuliya en Anna – die omkwamen bij een bombardement op een pizzeria – maakte daarom extra indruk. Van Wessel: “Iets waarbij je normaliter zou zeggen: ik moet objectief zijn. Maar ik denk dat je daar dan toch vooral als mens staat, als mens met een camera en juist moet proberen om die intensiteit en dat verdriet in alle heftigheid mee te nemen.” Ook deze foto’s zijn onderdeel van de tentoonstelling.
Ik hoop dat mensen denken… what the fuck gebeurt daar? En dat ze uiteindelijk begrijpen wat een oorlog met iemand doet. Als dat gebeurt, zou ik al heel blij zijn. Fotograaf Eddy van Wessel, viervoudig winnaar van de Zilveren Camera. Fotocredit: Hans de Kort.
Deze tentoonstelling bevat heftige beelden. Als je behoefte voelt om hierover te praten, is het altijd mogelijk om je te wenden tot één van onze medewerkers. Zij staan voor je klaar.
Ontdek ook
Deze tentoonstelling wordt mede mogelijk gemaakt door o.a. Vfonds, Mondriaan Fonds, VSBfonds, het Cultuurfonds, en K.F. Hein Fonds