Valentine: geen rozen, maar rupsbanden
Het is bijna Valentijnsdag! De dag van rozen, chocolade en… tanks? Het Nationaal Militair Museum heeft een Valentine Archer in de collectie. Maar waarom draagt een oorlogswapen zo’n lieflijke naam? Conservator Alfred Staarman ging op onderzoek uit.
What’s in a name?
Tanks zijn imposante machines – ze zijn het zwaarste middel dat landstrijdkrachten ter beschikking hebben. Om de vijand schrik aan te jagen krijgen ze vaak namen die bijdragen aan hun reputatie. De Duitsers geven tot op de dag van vandaag hun tanks namen van katachtige roofdieren. Denk bijvoorbeeld aan: Leopard, Tiger, en natuurlijk de Königstiger. De allergrootste tank uit de Tweede Wereldoorlog, van wel 180 ton, was een uitzondering. Deze noemden ze dan weer Maus, maar die is nooit in productie genomen.
Ook de Britten hebben de kracht van naamgeving, en de mythevorming die daarmee gepaard gaat, goed begrepen. Ook zij handhaafden tijdens de Tweede Wereldoorlog indrukwekkende namen voor hun tanks. Na de Tweede Wereldoorlog is dit gebruik voortgezet: Centurion, Chieftain, Challenger – daar kun je mee aankomen op het slagveld. Vóór de Tweede Wereldoorlog was dit een ander verhaal. Toen kregen Britse tanks nog namen als Mathilda en Valentine. Deze namen klinken voor velen toch iets minder strijdbaar.
Een tank om van te houden?
Met Valentijnsdag in het vooruitzicht, kwam de vraag binnen of de Valentine iets met deze dag der liefde te maken heeft. Zo ja, wat dan? Wij zochten het uit! We gingen te rade bij – wie anders – de legendarische David Fletcher. Ik hoor hem nog live commentaar geven bij Tankfest, met zijn karakteristieke sonore bromstem. David was decennialang (1981-2012) conservator van het Engelse Tankmuseum in Bovington. Hij is inmiddels gepensioneerd, ‘but still around’.
David, groot liefhebber en kenner van tanks, heeft onder andere een artikel geschreven over de Valentine: ‘An affectionate look at one of the most important British tank designs in history’ – als je deze kop één keer kan gebruiken, dan voor de Valentine natuurlijk! Hij begint zijn verhaal met de zin ‘No other tank bears such an unwarlike name as The Valentine’. Daarna gaat hij in op de karakteristieken van de tank: kanon, aandrijving, pantsering en de inzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Alles komt aan bod, zoals we gewend zijn van hem. Zijn oordeel? Een redelijke tank gebouwd door Vickers Armstrong, maar niet opgewassen tegen de Duitse tanks. Hij was té licht gepantserd, het kanon te klein en de toren te krap.
Geen romantiek, maar codenaam
Maar, waar komt nou die naam vandaan? David zegt er in zijn artikel het volgende over: ‘So why the name Valentine? Like all good yarns, the origin of this title remains obscure. It may be derived from Vickers’ telegraphic address, or it may be a tribute to the then recently deceased Sir John Valentine Carden. It has also been suggested that it was named Valentine because the design was first presented to the War Office on February 14th, 1938, St. Valentine’s Day. In fact, the meeting was held on February 10th. There may be an even more mundane suggestion: that it was simply an internal Vickers project name, like the name Matilda.’ Nog steeds geen duidelijk antwoord.
In een later gesprek tijdens Tankchat is zijn oordeel toch wat concreter: ‘it was a code word used by Vickers Armstrong […] and has nothing to do with any silly suggestions that are put out by people’ – een uitspraak die beter past bij David: geen flauwekul. Met deze uitspraak ben ik het overigens ook helemaal eens. Desalniettemin blijft het een eigenaardige naam voor een oorlogswapen.
Tip: Meer weten van David Fletcher en zijn Tank talk over de Valentine? Bekijk de video hier.
Date in het museum?
Het Nationaal Militair Museum heeft ooit een originele Valentine tank gehad. Helaas is die lang geleden geruild met het Belgische Legermuseum voor een halfrupsvoertuig. Als er twee ruilen… Gelukkig hebben we wél een Valentine Archer in onze collectie. Dat is een gemechaniseerd stuk geschut, 17 ponder, op het onderstel van een Valentine tank. Deze kun je vinden in het Arsenaal. Leuk om te bekijken samen met je date op Valentijnsdag! Zien we je snel?
"De Britse Valentine was een redelijke tank, maar niet opgewassen tegen de Duitse tanks. Van de 8.000 die er in totaal zijn geproduceerd, is de helft naar Rusland verscheept, als geallieerde hulp." Alfred Staarman, conservator
