Het ritme van het leger: een muzikale geschiedenis
Op zaterdag 21 maart 2026 is het weer zover: De Nacht van de Militaire Muziek – een avond vol ontroerende muziek en verbinding: van klassieke militaire marsen tot hedendaagse interpretaties. Wist je dat muziekinstrumenten al vroeg een intrede doen binnen de krijgsmacht? Sommige waren al te zien bij de Romeinen en in de middeleeuwen!
Geen muziek, maar bevelen
Instrumenten waren aanvankelijk niet bedoeld voor het maken van muziek, maar als middel om bevelen door te geven en soldaten in mars te laten lopen. De trompet en de trommel werden bij uitstek gebruikt voor dit doel. Dit had als direct gevolg dat vaandeldragers, trompetters en paukenisten (trommelaars) – zij met communicatiemiddelen en verbindingselementen – in een slag het eerste doelwit waren.
De oorsprong van het gebruik van instrumenten voor militaire muziek is te vinden bij de militaire marsen. Marsen werden – en worden – gebruikt als pepmiddel. Marsliederen zijn er al in de middeleeuwen. Veel stedelijke milities gebruiken deze, maar het zijn de landsknechteneenheden (huurlingen) die voor het eerst echte speciale marsliederen ontwikkelen. Tamboers en pijpers (fluitisten) worden ingezet om het marstempo te bepalen.
Ontwikkeling
De militaire muziek ontwikkelt zich door de jaren heen, onder andere met de komst van buitenlandse huurlingen die andere soorten instrumenten introduceren. Wat ook een grote verandering teweegbracht binnen de Nederlandse militaire muziek is de Franse revolutie – invloed die tot de dag van vandaag nog hoorbaar is. Het samenspel van tamboers en hoornblazers met de hout- en koperblazers van de militaire orkesten, zoals dat ontstaan is tijdens de Franse revolutie, klinkt nog jaarlijks op de Taptoe in Breda wanneer alle korpsen gezamenlijk een mars spelen.
De adel wordt tijdens de Franse revolutie (1789-1799) verjaagd en de door het adellijke officierskorps betaalde muzikanten verdwijnen in eerste instantie. Zij krijgen immers niet meer betaald. Toch duurt het niet lang voordat de muziek terugkeert binnen het leger – een revolutionair leger dat gedragen wordt door het volk. Men behelpt zich met alle muziekinstrumenten die te krijgen zijn. Zo komen ook violisten vooraan in de groep te marcheren. Ook wordt er veel gezongen – wat een latere bron van inspiratie blijkt voor componisten.
Verder wordt het tempo van de marsen opgevoerd: van 88 naar 108 passen per minuut. Dit had te maken met de lange afstanden die moesten worden afgelegd. Denk maar eens aan Napoleon die vanuit Frankrijk helemaal naar Rusland trok met zijn leger. Nederland valt tijdens deze periode (1794-1814) binnen de Franse invloedssfeer. De Nederlandse troepen worden zelfs enige tijd opgenomen in de Grande Armée als het land wordt ingelijfd door Napoleon. Niet gek dus, dat er zoveel Franse invloeden terug te vinden zijn in de Nederlandse militaire muziek!
Ook benieuwd geworden naar de klanken van militaire muziek? Misschien ben je zelfs wel nieuwsgierig naar de militaire marsen? Feest met ons mee op 21 maart!
Tickets bestellen
