Trappers en trompetten: een muziekkorps op de fiets
Het klinkt bijna als een cliché: het Nederlandse leger op de fiets. Toch was de fiets een belangrijk militair hulpmiddel – en niet alleen in Nederland. Wielrijders waren snel en wendbaar en vielen bovendien minder op. Dankzij de rubberbanden konden de wielrijders zich bijna geruisloos verplaatsen. Ook vroeg een fiets weinig onderhoudt. Zeker in vergelijking met een paard, dat lange tijd hét vervoersmiddel was voor de individuele soldaat. Kortom: de fiets was een efficiënt vervoersmiddel. Maar juist in Nederland ontstond iets wat wereldwijd uitzonderlijk was: een muziekkorps te fiets. De vrijwilligers van het Muziekkorps van het Regiment Wielrijders waren bepakt met instrumenten, in plaats van wapens! Deze werden al fietsend bespeeld.
Het ontstaan van het Regiment Wielrijders
De oorsprong van het Regiment Wielrijders gaat terug tot de tweede helft van de negentiende eeuw, toen het leger experimenteerde met fietsen. In 1888 bood de Algemeene Nederlandsche Wielrijdersbond (tegenwoordig bekend als de ANWB) zelfs burger-vrijwilligers aan die ordonnans en verkenningsoefeningen voor het leger uitvoerden. Toen het enthousiasme onder de leden van de ANWB afnam, ging het leger over op het opleiden van dienstplichtigen. Rond 1909 en 1910 konden zo meerdere compagnieën wielrijders worden gevormd. Bij de reorganisatie van 1922 werden deze eenheden samengevoegd tot het Bataljon Wielrijders, dat twee jaar later werd omgevormd tot het Regiment Wielrijders.
Het Muziekkorps van het Regiment Wielrijders
Binnen het Regiment Wielrijders ontstond in 1924 een bijzonder initiatief. Korporaal Philip Borstlap kwam met het idee om een muziekkorps op te richten. Borstlap was een begaafd trompettist en trad al op veertienjarige leeftijd in militaire dienst. Het Muziekkorps van het Regiment Wielrijders begon met vier trompetters op de fiets, maar groeide dankzij vrijwilligers uit tot een volledig fanfarekorps. Borstlap werd de eerste kapelmeester en nam daarmee de muzikale leiding op zich. In 1925 volgde de eerste optrede, en al snel werden deze “muzikale acrobaten” razend populair. Waar het korps verscheen, stroomden de toeschouwers toe. Zelfs de internationale pers besteedde aandacht aan dit opmerkelijke fenomeen.
Speciale fietsen voor een rijdend muziekkorps
Om al spelend te kunnen fietsen werden Fongers- en Simplexfietsen met doortrapsysteem speciaal aangepast. Aan het stuur kwamen steunen waarop de muzikant zijn onderarm kon laten rusten, terwijl hij met diezelfde arm ook moest sturen. Dit klinkt al lastig genoeg, maar het werd nog indrukwekkender: het korps fietste bovendien in strak georganiseerde figuren.
Voortzetting van de traditie: Fanfare Bereden Wapens
Het Muziekkorps van het Regiment Wielrijders bleef bestaan tot 1940, maar de traditie van een muziekkorps te fiets verdween daarmee niet. Vandaag de dag houdt de Fanfare Bereden Wapens van de Koninklijke Landmacht die traditie in leven. Dit is één van de twee regimentsfanfares en telt 22 muzikanten. Om de traditie van het muziekkorps in stand te houden, treedt de fanfare nog altijd regelmatig al fietsend op. Hun repertoire is verassend breed: van marsmuziek tot popnummers. Daarmee maakt de fietsende fanfare in binnen- en buitenland, nog steeds indruk.
“Een fietsend militair orkest is uniek en daarom zo geliefd.” Anouk Muijsert, junior conservator
Dit artikel is geschreven in aanloop naar de Nacht van de Militaire Muziek – een jaarlijks uitverkocht muziekfestival in het Nationaal Militair Museum met zo’n 3.000 bezoekers. Ben jij erbij op zaterdag 21 maart 2026?
Bestel je tickets!
