Suzuki KingQuad: de wendbare kracht in een woestijn
Uitgestrekte zandduinen, onherbergzame gebieden, indrukwekkende rotsformaties, hoge temperaturen en bizarre afstanden: we hebben het over de VN-missie in Mali. Van april 2013 tot december 2023 droegen Nederlandse militairen bij aan de buitengewoon complexe Multidimensional Integrated Stabilisation Mission Mali (MINUSMA). Eén van de uitdagingen was het terrein. De inzet van quads, Suzuki KingQuads om precies te zijn, bleek onmiskenbaar belangrijk. Tijdens het Soesterberg Zomeroffensief op 29 en 30 augustus zie je zo’n quad. Veteraan Gydo Matthijssen vertelt je er meer over in dit interview.
Veteraan Gydo Matthijssen
Tegenwoordig werkt Gydo bij de Gemeente Apeldoorn, maar van 2007 tot 2018 was hij werkzaam bij Defensie. In die elf jaar bevlogen dienst is hij onder andere uitgezonden geweest naar Mali. Daar werkte hij mee aan een vredesmissie met als hoofddoel: het herstellen van de stabiliteit in het land na een gewapende opstand in 2012 en het beschermen van de burgerbevolking. De VN-vredesmacht bestond uit 53 landen die militaire troepen leverden en 26 landen die politiepersoneel leverden. Gydo was in Mali plaatsvervangend compagniescommandant van de Long Range Reconnaissance Patrol Task Group (LRRPTG). Hij had de rang van eerste luitenant en maakte organiek deel uit van het 13e infanteriebataljon van de Luchtmobiele Brigade.
“Het maakt helemaal niet uit, uit welk land je komt. Onder die helm zit een mens, net als jij en ik. We zijn helemaal nog niet zo verschillend van elkaar. Met samenwerken overbrug je de verschillen die je inbeeldde dat er waren.” Gydo over samenwerken tijdens een VN-missie.
De ogen, oren én tanden van een missie
Het bataljon waar Gydo onderdeel van uitmaakte leverde onder andere mensen voor de Long Range Reconnaissance Patrol Task Group (LRRPTG). Deze eenheid opereerde in afgelegen, halfdroge woestijngebieden om cruciale inlichtingen te verzamelen, burgers te beschermen en gewapende groepen af te schrikken. “Het zwaartepunt lag op het vergaren van inlichtingen: informatie verzamelen in de vorm van zelf kijken en ervaren wat er gebeurt in gesprekken met verschillende partijen. Wij gingen daarom zoveel mogelijk naar buiten als de ogen en oren van de MINUSMA-missie.” Gydo vult daarop aan dat met dit werk “zij eigenlijk de weg plaveide voor grotere, meer langdurige VN-operaties.” In sommige gevallen moesten ze ook ‘de tanden’ zijn in deze missie. “In Kidal, in het noordoosten van Mali, borrelde het weleens. Wij gingen daar dan heen met een grote eenheid om zichtbaar aanwezig te zijn. Daarmee toonden we dat als er één misstap zou worden gemaakt, wij er meteen bovenop zouden zitten. Dat had een de-escalerende werking. Op die manier lieten we zien dat we ook tanden hadden om in te grijpen – en de bereidheid daartoe.”
Suzuki KingQuad
Tijdens de missie is veel gebruik gemaakt van de Suzuki KingQuad in het gebied bij en rondom Kidal. Defensie gebruikte de quad om de mobiliteit van eenheden in ruwe en onherbergzame gebieden – zoals Kidal – te vergroten. “Als het gaat om de inzet van voertuigen, dan maken we bij Defensie altijd een afweging tussen mobiliteit, vuurkracht en bescherming. Als de dreiging hoog was op het gebied van bijvoorbeeld geïmproviseerde explosieven, dan traden we op met zware gepantserde voertuigen. Maar de uitdaging in deze missie zat met name op het terrein: er waren zandduinen, rotsplateaus, heuvels en bergen. Je kunt niet op al die plekken komen met zware gepantserde voertuigen. Dan komen de quads om de hoek kijken. Die hebben van zichzelf geen vuurkracht of bescherming, maar zijn wél enorm mobiel. Het voertuig is klein en licht en maakt je enorm wendbaar. Mede daarom is deze primair ingezet in de omgeving van Kidal.”
Sleutelen en aanpassen
Ter bevordering van de veiligheid van de militairen op de quads werden deze aangepast. “Er kon bijvoorbeeld een driepoot op worden gezet met een wapen. Dan verhoog je de vuurkracht. Voor onze bescherming reden we ook rond met jammers (spreekt uit als djemmers). Jammers zijn bedoeld om radiosignalen te verstoren. Er zijn explosieven die op afstand worden bestuurd via een telefoon of een ander type radioverbinding. Die jammers zorgen ervoor dat dat soort verbindingen worden verstoord. We reden dus eigenlijk in een soort bubbel die ons beschermde. Los daarvan deden we allerlei typen aanpassingen aan die quads. Bijvoorbeeld stretchers: stel dat iemand toch gewond raakt, dan wil je die op een zo goed mogelijke manier kunnen meenemen. Verder hadden we er bakken aan zitten waarmee extra munitie en andere voorraden konden worden meegenomen.”
Culturele voelsprieten
Hoewel mobiliteit, vuurkracht en bescherming belangrijk zijn voor een militair op missie, mag het belang van ‘culturele voelsprieten’ niet vergeten worden. Goed opletten en je omgeving ‘lezen’ is vaak net zo belangrijk. “Je komt in een gebied met mensen die een andere taal spreken en andere gewoontes hebben. Defensie bereid je daar ook op voor, met een inwerkprogramma. Toch, je kunt aan de voorkant nog zoveel vertellen, het is in de praktijk altijd anders. Dan moet je zelf die voelsprieten ontwikkelen om te begrijpen wat je ziet en hoort en wat dat betekent. Je moet kunnen beoordelen of de patronen die je observeert normaal zijn hier, in deze situatie.” Denk maar eens aan straten die leeg raken of mensen die meer binnenblijven. Dat kan duiden op de aanwezigheid van explosieven. “Soms zijn er ook situaties waarin je op het moment zelf de afwijkende patronen niet doorhebt. Zodra er dan later iets gebeurt, dan denk je, ja… Zie je nu wel! Er waren toch aanknopingspunten, alleen wisten we het toen nog niet.”
Eén op één contact
Om de culturele voelsprieten goed te kunnen ontwikkelen is contact met de lokale bevolking van groot belang. Ook dáár speelden de quads een belangrijke rol. “Met de quads kwamen we dichter bij de mensen. Als je in een grote Bushmaster zit, zit je erg hoog. Het voertuig is bovendien log en het maakt een hoop lawaai, waardoor je niet gemakkelijk kunt communiceren. Dat maakt de afstand naar de mensen letterlijk en figuurlijk groter. Het voordeel van de quads is dat je tussen de mensen door kunt verplaatsen op een rustige manier. Je hoort alles beter, je maakt minder herrie en je zit op ooghoogte. Je bent daarmee toegankelijker. Er zijn situaties in Kidal geweest waar de kindjes naar ons toekwamen die het erg leuk vonden. We konden één op één een geintje maken, met een voetbal over en weer gooien of snoep uitdelen. Dat maakt zo’n missie een stuk leuker en het resultaat van je missie iets meer tastbaar, want je doet het voor de mensen daar.”
Terugblik
In december 2023 kwam MINUSMA ten einde. De missie trachtte de veiligheid en stabiliteit in Mali te herstellen. Helaas moeten we anno 2026 concluderen dat de veiligheidssituatie in Mali uiterst instabiel en onvoorspelbaar is geworden door grootschalige aanvallen van gewapende rebellengroepen. “Het is heel wrang om te zien dat de dingen niet goed gaan in Mali. Het doet mij persoonlijk wel pijn dat ik denk, goh, ik had die mensen met wie we zulke leuke interacties hebben gehad, zoveel meer gegund. Maar je ziet het land afglijden helaas. Daarbij wordt de ernst van de zaak ondergesneeuwd door de grote geopolitieke dynamiek die er momenteel is.”
De Suzuki KingQuad in actie zien?
Wil jij de quad waar Gydo mee rondreed in Kidal van dichtbij zien? Bezoek dan het Soesterberg Zomeroffensief op zaterdag 29 of zondag 30 augustus: hét moment waarop militaire geschiedenis letterlijk en figuurlijk tot leven komt.
Tickets & info
