Hij droeg haar foto op zijn hart
De vrijheid waar wij in leven is zwaar bevochten. Daarom staan we ieder jaar op 4 mei stil bij de slachtoffers die zijn gevallen voor onze vrijheid en vieren we op 5 mei dat we in een vrij land leven.
Toon Hunkemöller
Hij was twintig jaar, woonde in ’s-Hertogenbosch en was verliefd op Maria Antoinette (Rietje). Antonius (Toon) had net zijn eindexamen Hogere Handelsschool van het Sint-Janslyceum op zak en een relatie met zijn Rietje. Een mooi begin van een veelbelovende toekomst.
Al snel na zijn eindexamen moet Toon in militaire dienst. Hij wordt ingedeeld bij de 6e batterij luchtafweer van het 2e Regiment. Na een korte opleiding in Amsterdam en Alkmaar wordt hij gedetacheerd, binnen Peloton A, bij de Brigade A – de Betuwestelling. Dit is de zuidelijkste sector van de Grebbelinie, een waterlinie op de grens van Gelderland en Utrecht die deel zou gaan uitmaken van de Nederlandse hoofdverdediging.
Hoewel neutraliteit het uitgangspunt is voor de Nederlandse regering in 1940, houdt zij steeds meer rekening met een mogelijke Duitse aanval. Soldaten worden langer in dienst gehouden en ook het verlof ingetrokken. Op 19 april kondigt Nederland de Staat van Beleg af: de noodtoestand waarbij de burgerlijke overheid de macht overdraagt aan het leger.
Meidagen 1940
Op 10 mei 1940, 03.55 uur, start Duitsland de operatie Fall Gelb: de verovering van onder andere Nederland. In de vroege ochtend zien Nederlandse waarnemers de bommenwerpers van de Duitse Luftwaffe richting de Noordzee vliegen. Men denkt dat ze onderweg zijn naar Engeland, maar de toestellen draaien halverwege om Nederland aan te vallen. Vanaf dat moment is het officieel oorlog in Nederland.
Peloton A bevindt zich op dat moment ten noorden van de Linge bij Ochten. Ze zijn gewapend met mitrailleurs. Ook Toon. Die dag wacht hem een zware strijd, die hij ’s avonds kort toelicht in een brief aan zijn ouders. Samen met zijn kameraden heeft hij elf vliegtuigen neergehaald. Meer schrijft hij niet aan zijn ouders, bang hen ongerust te maken. Logisch, de batterijen waar Toon onderdeel van uitmaakt worden op 10 mei meermaals aangevallen door vijandelijke jachtvliegtuigen en bestookt met bommen en mitrailleurvuur.
Gesneuveld aan de Grebbelinie
Elf en twaalf mei verlopen relatief wat rustiger voor Toon. De Duitse piloten ontwijken de stelling van Peloton A zoveel mogelijk. Desondanks worden er die twee dagen een Messerschmitt Bf 110 en een Heinkel-toestel neergehaald. De schrik zit er goed in bij de mannen. Richting de avond van dertien mei gaat het helaas mis, met een tragisch gevolg van dien.
Peloton A en het Peloton S, bij Kesteren, treffen beide voorbereidingen om de stellingen bij de schotbalksluis in de Linge, ten noorden van Ochten, te ontruimen en met Brigade A terug te trekken op de Vesting Holland. Peloton A wordt echter door de eigen infanterie onder vuur genomen. Miscommunicatie, angst en zenuwen zijn de oorzaak.
Er wordt geschoten met zware mitrailleurs. Toon maakt geen schijn van kans. Hij wordt dodelijk getroffen door meerdere kogels. De foto van Rietje, die Toon op zijn hart droeg, wordt daarbij doorboord met een kogelgat. Toons kameraden nemen hem mee naar Lienden, waar hij wordt achtergelaten op de boerderij waar hij was ingekwartierd. Hij wordt diezelfde dag begraven op de Algemene begraafplaats in Lienden. Later is hij herbegraven op de Erebegraafplaats in Loenen.
Kistje vol herinneringen
De familie van Toon bewaart, als nalatenschap, een klein kistje vol herinneringen aan hem. Onder andere foto’s van hem en zijn Rietje zijn daarin opgeslagen – foto’s die hij tijdens zijn dienst bij zich droeg. Beiden hebben een zichtbaar gat dat veroorzaakt is door een kogelinslag.
Het kistje van Toon is in ons museum tentoongesteld – speciaal voor Bevrijdingsdag. Zien we je dan?
Wat betekent vrijheid voor jou?
Dinsdag 5 mei is het Bevrijdingsdag en dit vieren we in het museum met extra activiteiten.
Bekijk activiteiten
