Een zilveren bandeliergesp van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC)
Precies 424 jaar na de oprichting van de VOC verwelkomt het museum een unieke aanwinst uit de 18e eeuw.
Vanaf vrijdag 20 maart 2026 toont het Nationaal Militair Museum (NMM) een prachtige aanwinst: een zilveren bandeliergesp van de Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC), daterend uit de tweede helft van de 18e eeuw (1750-1800). De gesp wordt op die dag, precies op de verjaardag van de VOC, in de vitrine van de vaste presentatie geplaatst.
Een zeldzame aanwinst
De VOC was niet alleen de grootste handelsonderneming ter wereld in de 17e en 18e eeuw, maar ook een militaire macht met circa 10.000 soldaten van Europese en Aziatische herkomst. Zij waren verspreid over forten en factorijen over de hele wereld. Toch is van dit omvangrijke leger nauwelijks materieel bewaard gebleven. Over de uniformering en bewapening van VOC-militairen is bijzonder weinig bekend. Juist daarom is de aankoop van deze bandeliergesp zo uitzonderlijk. Voor zover bekend zijn er geen andere exemplaren van dit uniformonderdeel bewaard gebleven.
Een schitterend pronkstuk
De bandeliergesp is gemaakt van een zilveren plaat met vergulde ornamenten en is rijkelijk gedecoreerd. Het stuk was ongetwijfeld bestemd voor een welgestelde officier. Centraal prijkt een leeuw met pijlenbundel en zwaard, de Generaliteitsleeuw die Nederland symboliseert. Deze is omringd met het drieletterige VOC-logo. Op de wimpels staat de leus: ‘Pro-Patria / Et Societ: Ind: Orient: ‘voor het Vaderland en de Oost-Indische Compagnie’. Het illustreert daarmee perfect de verbinding tussen de Staten-Generaal en de VOC.
Herkomst
De gesp is afkomstig van een antiquair in Zwitserland. Waarschijnlijk hoorde de gesp bij een officier van het Zwitserse regiment van Charles-Daniël graaf van Meuron, dat in 1781 voor de VOC diende in Zuid-Afrika en Ceylon. In 1781 werd de krijgsmacht van de VOC namelijk versterkt met het inhuren van een aantal buitenlandse regimenten vanwege de oorlog met Engeland tussen 1780 en 1784.
Het leger van de VOC was omvangrijk, maar we weten er bijna niets van. Met deze gesp krijgen we een klein, maar prachtig venster op dat verhaal. Mathieu Willemsen, oud-conservator